Ustama nima va qanday hisoblanadi
Ustama = (Narx − Tannarx) / Tannarx × 100%. Ustamadan narx: Narx = Tannarx × (1 + ustama). Masalan, 80 000 so'mlik tovarga 25% ustama — 100 000 so'm.Ustama nimani bildiradi
Ustama (natsenka) — foydaning tannarxga nisbati. U "tovarni sotib olgan narximga necha foiz qo'shdim?" degan savolga javob beradi. Ko'p do'konlarda narx aynan shunday qo'yiladi: "kirim narxiga 30% qo'shamiz".
Ustama 100% dan oshishi mumkin: 10 000 so'mga olingan tovar 25 000 so'mga sotilsa, ustama 150%.
Formulalar
Narx = Tannarx × (1 + ustama)
Misollar
| Tannarx | Ustama | Narx | Foyda | Marja |
|---|---|---|---|---|
| 80 000 so'm | 25% | 100 000 so'm | 20 000 so'm | 20% |
| 50 000 so'm | 40% | 70 000 so'm | 20 000 so'm | 28,6% |
| 120 000 so'm | 30% | 156 000 so'm | 36 000 so'm | 23,1% |
| 10 000 so'm | 100% | 20 000 so'm | 10 000 so'm | 50% |
Uchinchi qator: 120 000 × 1,30 = 156 000 so'm. Foyda 36 000 so'm, marja esa 36 000 / 156 000 ≈ 23,1% — ustamadan ancha kam.
Ustamani marjaga aylantirish
Bu yerda u — ustama (kasr ko'rinishida, masalan 30% = 0,30). 0,30 / 1,30 ≈ 0,231, ya'ni 30% ustama ≈ 23,1% marja. To'liq jadval: marja va ustama farqi.
Ustama bilan ishlaganda xatolar
- Ustamani marja deb hisoblash. "30% qo'ydim, demak 30% foyda" — noto'g'ri. Savdodagi ulush 23,1%.
- Chegirmani ustamadan ayirish. 30% ustamali tovarga 30% chegirma bersangiz, zararga sotasiz: 156 000 × 0,70 = 109 200 so'm, bu 120 000 so'mlik tannarxdan kam.
- Barcha tovarlarga bir xil ustama. Arzon, tez sotiladigan tovar va qimmat, sekin sotiladigan tovar uchun bir xil foiz har doim ham to'g'ri emas. Narxni qanday belgilash haqida: sotuv narxini qanday belgilash kerak.
Ko'p beriladigan savollar
Ustama 100% dan oshishi mumkinmi?
Ha. Ustama tannarxga nisbatan hisoblanadi, shuning uchun narx tannarxdan ikki barobardan ko'p bo'lsa, ustama 100% dan oshadi.
30% ustama necha foiz marja?
Taxminan 23,1%: 0,30 / 1,30 ≈ 0,231.
Narxni ustama bilanmi yoki marja bilanmi belgilagan yaxshi?
Ikkalasi ham to'g'ri, faqat aralashtirmaslik kerak. Xarajatlar va chegirmalarni rejalashtirishda marja qulayroq, chunki do'kon xarajatlari tushumdan to'lanadi.