Marja nima va qanday hisoblanadi
Marja = (Narx − Tannarx) / Narx × 100%. Masalan, tannarx 80 000 so'm, narx 100 000 so'm bo'lsa, foyda 20 000 so'm, marja esa 20%.Marja nimani bildiradi
Marja (savdo marjasi) — foydaning sotuv narxiga nisbati. U "har 100 so'mlik savdodan qancha foyda qoladi?" degan savolga javob beradi. 20% marja — har 100 000 so'mlik savdodan 20 000 so'm foyda, qolgan 80 000 so'm esa tovarning tannarxi.
Marja narx ichida hisoblangani uchun u hech qachon 100% ga yetmaydi: tannarx nolga teng bo'lmasa, foyda narxdan kichik bo'ladi.
Formula
Marja = (Narx − Tannarx) / Narx × 100%
Bu yerda tannarx — tovarni sotib olish narxi (yetkazib berish va kirim xarajatlari bilan), narx — xaridorga sotilgan narx.
Misollar
| Tannarx | Narx | Foyda | Marja |
|---|---|---|---|
| 80 000 so'm | 100 000 so'm | 20 000 so'm | 20% |
| 45 000 so'm | 60 000 so'm | 15 000 so'm | 25% |
| 140 000 so'm | 200 000 so'm | 60 000 so'm | 30% |
| 12 000 so'm | 20 000 so'm | 8 000 so'm | 40% |
Masalan, ikkinchi qator: (60 000 − 45 000) / 60 000 = 15 000 / 60 000 = 0,25, ya'ni 25%.
Marja nima uchun muhim
- Chegirma chegarasini ko'rsatadi. 20% marjali tovarga 20% chegirma bersangiz, foyda butunlay yo'qoladi.
- Tovarlarni solishtirish imkonini beradi. Qaysi tovar har bir so'm savdodan ko'proq foyda keltirayotganini ko'rasiz.
- Xarajatlarni qoplashni rejalashtirishga yordam beradi. Ijara, oylik va soliqlar odatda tushumdan to'lanadi — ular marja hisobidan qoplanadi.
Ko'p uchraydigan xatolar
- Foydani tannarxga bo'lish. (Narx − Tannarx) / Tannarx — bu marja emas, ustama. 80 000 → 100 000 da ustama 25%, marja esa 20%.
- Tannarxga yo'l xarajatini qo'shmaslik. Yetkazib berish, bojxona yoki kirim xarajatlari tannarxga kiradi, aks holda marja haqiqatdagidan katta ko'rinadi.
- QQS bilan va QQSsiz narxlarni aralashtirish. QQS to'lovchi bo'lsangiz, narx ham, tannarx ham QQSsiz olinadi. Batafsil: sof foyda qanday hisoblanadi.
- Marjani sof foyda deb o'ylash. Marja — yalpi ko'rsatkich. Soliq, komissiya, ijara va oylikdan keyin qoladigan pul undan ancha kam. Qarang: yalpi va sof foyda farqi.
Ko'p beriladigan savollar
Marja 100% dan oshishi mumkinmi?
Yo'q. Marja foydaning narxga nisbati, foyda esa narxdan katta bo'la olmaydi. 100% dan oshadigan ko'rsatkich — bu ustama.
Yaxshi marja necha foiz?
Bu soha va tovar turiga bog'liq. Muhimi — marja chegirmalar, soliq, komissiya va do'kon xarajatlarini qoplab, ustiga sof foyda qoldirishi kerak. Buni sof foyda kalkulyatorida tekshiring.
Marja va ustama bir xil narsami?
Yo'q. Marja foydani narxga, ustama esa tannarxga bo'lib hisoblanadi. 25% ustama — bu 20% marja.