Yalpi foyda va sof foyda: farqi nimada

Muallif: Dilshodbek Boltaboyev · Yangilangan: 11.11.2026 · 5 daqiqa o'qish

Qisqa javob. Yalpi foyda = Tushum − Sotilgan tovarlar tannarxi. Sof foyda = Yalpi foyda − ijara, oylik, kommunal, soliq va boshqa xarajatlar. Oylik tushumi 50 mln so'm, tannarxi 35 mln so'm bo'lgan do'konda yalpi foyda 15 mln so'm (30%), lekin xarajatlardan keyin sof foyda 2 mln so'm (4%) bo'lishi mumkin.

Ta'riflar

Yalpi foyda = Tushum − Sotilgan tovarlar tannarxi
Sof foyda = Yalpi foyda − Operatsion xarajatlar − Soliqlar

Yalpi foyda faqat tovarning o'zidan keladigan foydani ko'rsatadi. Uning tushumga nisbati — marja.

Sof foyda — egasining cho'ntagida haqiqatda qoladigan pul: do'kon ishlashi uchun ketadigan barcha xarajatlardan keyin.

Do'konning oylik misoli

Tushum	50 000 000 so'm
Sotilgan tovarlar tannarxi	−35 000 000 so'm
Yalpi foyda	15 000 000 so'm (30%)
Ijara	−4 000 000 so'm
Xodimlar oyligi	−6 000 000 so'm
Kommunal va internet	−1 000 000 so'm
Aylanma soliq, 4% (misol)	−2 000 000 so'm
Sof foyda	2 000 000 so'm (4%)

30% marja yaxshi ko'rinadi, lekin har 100 so'm savdodan atigi 4 so'm qoladi. Shu do'kon 10% chegirmali aksiya o'tkazsa va savdo hajmi o'zgarmasa, tushum 45 mln so'mga, yalpi foyda 10 mln so'mga tushadi va do'kon zararga ishlaydi.

Qaysi xarajatlar qayerga kiradi

Tannarxga (yalpi foydagacha)	Operatsion xarajatga (sof foydagacha)
Tovarning sotib olish narxi	Ijara
Yetkazib berish va kirim xarajatlari	Oylik va bonuslar
Bojxona to'lovlari	Kommunal, internet, kassa dasturi
	Reklama, bank va karta komissiyalari

Sof foydani oshirish uchun nimani kuzatish kerak

Har bir tovar guruhi bo'yicha marja. Past marjali tovarlar savdo hajmini oshiradi, lekin xarajatlarni qoplamasligi mumkin.
Xarajatlarning tushumdagi ulushi. Misoldagi do'konda xarajatlar tushumning 26% i, marja esa 30% — zaxira atigi 4%.
Sotilmay yotgan qoldiq. Muzlab qolgan tovar — ishlamayotgan pul.
Chegirmalar ta'siri. Qarang: chegirma foydaga qanday ta'sir qiladi.

1 donadan sof foydani hisoblangSoliq, komissiya va xarajatlarni hisobga olgan sof foyda kalkulyatori.

Kalkulyatorni ochish

Ko'p beriladigan savollar

Marja yalpi foydami yoki sof foydami?

Odatda marja deganda yalpi foydaning tushumga nisbati tushuniladi. Sof foydaning tushumga nisbati — sof marja yoki rentabellik.

Ijara tannarxga kiradimi?

Yo'q, ijara operatsion xarajat. U yalpi foydadan ayiriladi.

Sof foyda manfiy bo'lsa nima qilish kerak?

Avval qaysi tovar guruhlari past marjali ekanini va xarajatlar tushumning necha foizini tashkil qilishini aniqlang, keyin narx, assortiment yoki xarajatlarni qayta ko'rib chiqing.